Monthly Archives: 5月 2010

Inaŭguris la filmo “Railways”

Inaŭguris la Road show de la filmo “Railways” reĝisorita de Nishikori Yoshinari. 

La scenejo sin lokas sur la fervojo de Ichibata Electric Railway, kiu kondukas tra la norda bordo de Lago Shinji en Gubernio Shimane.  En la filmo, aperas la trajno Deniha 50, kiu rangas kiel la plej malnova en Japanujo. 

阪 直: “20のポイントで学ぶ国際語 エスペラント入門”

「20のポイントで学ぶ国際語 エスペラント入門

著者:阪 直

発行:JEI

初版:198941日 第2:1992331

はじめに

 外国語学習をロケット発射にたとえる人がいるそうです。ロケットが最初に力をつけて地球の引力圏を突破しないと地上に引きもどされるように、外国を学習も最初に一定の水準を突破しないと先が続かないというのです。エスペラントの学習でも同じように、おとなの場合には短期間の集中講座で一定の水準まで達するようにしたほうが効果的なようです。この小冊子はそのような集中講座方式で学習されることを考えてつくりました。文法の基本的事項を20のセクションにまとめて罫で囲み、それに関連した読物がその下に載せてあります。紙面の都合で全文の訳をつけることはできませんが、できるだけ詳細な訳注をつけ、同じ単語の訳語もくり返し載せて、読みやすさを計りました。

 文法事項の説明では、専門用語なるべく使わないで、やさしく分かりやすい説明を試み、必要に応じて脚注の中で、補足的説明を加えたほか、英語との比較、対応を示しました。

 この出版は日本エスペラント学会事務局長忍岡守隆氏のご尽力と、編集部のみなさんのご協力に負うところが大きいので、これらの方々に対して心から感謝の意を表します。または草稿の段階で助言をお寄せくださった柴山純一氏、山川修一氏、ヤマサキセイコー氏に対しても深い感謝の意を表します。

1989年1月  阪 直

 

岡 一太: “岡山のエスペラント”

岡山のエスペラント

著者:岡 一太

発行:岡山文庫

初版:1983年11月20日

はじめに

 戦後には教科書にまでのったザメンホフとその人工国際補助語エスペラントのことが、いつのまにか消えてしまった。何故だろうか?、今ぐらいかれの「純粋な人間性と絶対的な民族間の正義と平等をねらう」という、深い思想性とその実現のための不撓不屈な業績が、高く評価されねばならぬ時代はない。またかれの弟子の一人が「愛は平和を生み、平和は人間性を保ち、人間性は最も高い理性である」と言っている。いずれも、すべての原点は「人間性」である。

 ユダヤ人のザメンホフが、幼い時からなめたいわれなき民族、言語の差別を撤廃しようと、一八八七年エスペラントを創ってから、もうすぐ百年となる。その一世紀の間、世界各国の最も人間的な人々が、このコトバで、争いなき平和な国と、そのレ対をめざし、波うちぎわに砂のお城をきずくような徒労を重ねてきた。日本でも例外ではない。岡山でも心やさしき人々が、このコトバと思想の宣伝・普及のため挺身してきた。しかも、特に岡山は日本のエスペラント運動の発祥地としての名誉をになう。そして栄光、挫折の歴史に、数多くの同志たちが、よろこび、悲しみ、たおれた。それらの人間的群像を掘り起こし、小さな紙牌に刻もうと言うのが、筆者の願いである。

 この本では、主として戦前の運動をかき、戦後はその任ではないので、省略した。諒とされたい。特殊の分野なので、文献・記録が乏しく、あるいは誤りが多々あると思う。お気付きの点は、筆者までご教示下されば幸甚である。なお文中すべて人名は敬称を省いた。お詫びしたい。特に老齢(八十歳)で取材意のままならず、多くの方々にご迷惑をかけ、なおかつ誤りを犯しているだろうことを歳に免じてお許し願いたい。

一九八三年八月十五日  岡 一太

Mia noto: 嘆き~嘆く

嘆き

ĉagreno ; aflikto ; malĝojo. 

[嘆息] ĝemo ; veado. 

[無念] bedaŭro ; domaĝo. 

[心痛] doloro

[慟哭] lamento. 

嘆きの余り pro granda [ ekscesa ; troa ] ĉagreno. 

嘆き明かす ĉagreniĝi [ ĝeni ] tra nokto. 

嘆き悲しむ ĝemi ; vei ; ĉagreniĝi ; afliktiĝi ; malĝoji. 

嘆き暮らす ĉagrene vivi ; vivi en ĉiama ĉagreno. 

嘆き死にする morti en granda ĉagreno. 

 

嘆く

[悲しむ] malĝoji ; afliktiĝi ; ĉagreniĝi. 

[声を立てて] ĝemi ; priplori. 

[残念がる] bedaŭri. 

[心痛] dolori ; suferi ; vei. 

[慟哭] lamenti. 

[不平] plendi. 

[憤慨] indigni ; koleri. 

[切望] esperi. 

[嘆願] pripeti ; apelacii. 

妻の死を嘆く priplori la morton de la edzino. 

政界の腐敗を嘆く indigni [ bedaŭri ] pri la putra politika mondo. 

鎌倉殿に嘆き申さんとて por apelacii al Lia Ŝoguna Moŝto. 

 

引用:宮本正男編『日本語エスペラント辞典』JEI

Mia noto: 動詞不定形の用法 – 同格

次のような抽象名詞は、動詞不定形や不定形が導く句を用いて、同格の関係で修飾することができます。

同格とは、名詞や名詞句で名詞を修飾することです。

 

bezono 必要性    eblo 可能性

kapablo 能力        neceso 必要性

promeso 約束     propono 提案

 

動詞不定形や不定形が導く句が、後ろから前の抽象名詞を修飾します。

Mi sentas la bezonon lerni juron.  私は法律を学ぶ必要性を感じている。

La hundo havas la kapablon kompreni vian ordonon.  その犬には、君の命じることが判るという能力がある。

Ne forgesu vian promeson pretigi la manuskripton antaŭ la limdato.  期日までに原稿を仕上げるという約束を忘れてはいけない。

Mia propono elekti novan prezidanton ne estis akceptita.  新しい議長を選ぼうという私の提案は受け入れられなかった。

 

■一般の名詞を修飾するには、前置詞の「por」を用います。

Vi bezonas kajeron por noti la prelegon.  講義を記録するためのノートが必要です。

Donu al mi ujon por meti la insekton.  この虫を入れる入れ物をくれ。

 

引用:藤巻 謙一『まるごとエスペラント文法』

John Christopher Wells: “English Esperanto English Dictionary”

English Esperanto English Dictionary

著者:John Christopher Wells

発行:Mondial

初版:1969年 第2版:201034

 

Antaŭparolo

Estas por mi granda plezuro prezenti novan plene reviziitan kaj reverkitan eldonon de ĉi tiu dudirekta vortaro  angla-Esperanta-angla. 

  Pasis jam pli ol kvardek jaroj post la unua eldono en la serio Teach Yourself.  Dum tiu tempo diversmaniere ŝanĝiĝis kaj la angla lingvo kaj Esperanto.  La nuna nova eldono laŭeble spegulas tiun duflankan evoluon same per la aldono de novaj kapvortoj kiel ankaŭ per multaj aliaj ŝanĝoj kaj plibonigoj. 

  Antaŭ kvardek jaroj la komputiloj estis ankoraŭ en sia infanaĝo.  Ne ekzistas la Interreto.  Ankoraŭ ne aperis Plena Ilustrita Vortaro, ankoraŭ ne aperis Longman Dictionary of Contemporary English kaj aliaj modernaj tekstar-bazitaj vortaroj de la angla.  Esperanto estas funkcianta lingvo, ne teoria projekto: do prave oni atentas al la uzado, same skribita kiel parolata.  Krom neformale observi la uzatan lingvon tra la mondo, mi povis ĉerpi el la kvinmilionvorta tekstaro de skribita Esperanto registrita ĉe tekstaro.com, dum Guglo kaj Vikipedio liveras eĉ pli vastan gamon da praktikita da uzado ( kvankam oni devas konsulti ilin kun kritika atentemo ). 

  Mi kaptis la okazon por pli bone provizi por la usona kaj internacia angla lingvo.  Tiucele mi aldonis tiajn novajn kapvortojn kiel cilantro, maven, mononucleosis kaj zucchini.  Krome mi almetis usonajn signifojn de vortoj jam troviĝantaj en la vortaro, ekzemple muffler paralele kun la brita silencer ( dampilo de aŭtoellaso ). 

  Sole sub la litero S estas aldonitaj pli ol cent novaj Esperantaj radikoj, ampleksantaj de skan/i, skip/o kaj spam/o ĝis same/o, Samo/o, saud/a, Seŝel/oj, Siĉuan/o, sik/o kaj svazi/o.  En la ĉ. tricent novaj anglaj vortoj sub S troviĝas interalie scallion, scam, schlep, scrapheap, scrawny kaj spreadsheet

  En la angla oni uzas nun multe malpli da ligstreketoj ol antaŭ kvardek jaroj.  Hodiaŭ ordinare ni skribas kunmetaĵojn aŭ seninterrompe aŭ kiel du vortojn.  Anstataŭ la air-lock kaj air-mail de la unua eldono oni skribas nun airlock kaj airmail; anstataŭ air-raid ni skribas nun air raid.  Oni povas nun presi vortojn antaŭe nepreseblajn: mi povis do retiri tiajn latinajn esprimojn kiel membrum virile kaj uzi anstataŭe ordinarajn anglajn vortojn, interalie senpudorajn. 

  La formo kaj stilo de la vortaro restas senŝanĝe: ĝi estas ankoraŭ kompakta.  Tio signifas, ke ĝi supozas ĉe la uzanto sufiĉan scion de ambaŭ lingvoj por krei mem surbaze de bazaj vortoj la derivitajn kaj fleksiajn formojn.  Laŭeble ĉiu artikoleto estas unuvorta traduko.  Plursignifaj vortoj estas traktataj tute resume, kaj troviĝas tre limigita kvanto da prefiksitaj, sufiksitaj kaj kumetitaj vortoj. 

  Gravan sentoŝanĝon inter Esperanto-parolantoj en la lastaj jaroj inspiris la verko de Claude Piron, La Bona Lingvo.  Oni pli forte sentas la dezirindecon ekspluati la latentajn kapvortojn de la ekzistanta radikprovizo de la lingvo, prefere ol krei novan vortmaterialoj el la franca aŭ aliaj eŭropaj lingvoj.  Tiu dilemo ekzistas en Espernato jam de la plej fruaj tagoj.  Ĉu sufiĉis diri malsanulejo, aŭ oni bezonis unuradikan neologismon hospitalo?  Ĉu ni parolu pri la dekdufingra intesto ( kiel oni nomas ĝin en multaj lingvoj, sed ne en la angla ), aŭ ĉu ni bezonas duodeno?  Ĉu diri stelfigurokonstelacio?  ( Nek duoden/ nek konstelaci/ apartenas al la oficiala radikaro aprobita de la Akademio de Esperanto. )  En la angla-Esperanta parto mi decidis ĉe diversaj tiaj punktoj ankoraŭ ne stabilaj doni ambaŭ eblecojn, por ke uzanto elektu mem inter ili.  Ĉe aliaj, mi donis nur mian propran rekomendon.  En la Esperanta-angla parto mu pli libere allasis radikojn kiujn Piron ( kaj eble ankaŭ mi ) opinius evitindaj.  Kelkajn mi markis per la signo ( ‘evitinda’ ), al aliaj mi aldonis alternativajn formojn en rektaj krampoj. 

  Por la formo kaj signifo de Esperantaj radikoj mi ordinare sekvas la normdonan verkon Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto 2005 ( Parizo: SAT ).  Tamen ne konvinkis min la decido de PIV ŝanĝi diversajn establitajn biologiajn terminojn por akordiĝi kun la scienclatina nomaro.  Ekzemple, mi konservas la Fundamentajn alcion/o kaj cipres/o, rezistante la novajn alced/o kaj kupres/oCerb/o restu cerb/o, ne cerebr/o

  Troviĝas ĉ. 10 150 Esperantaj radikoj en ĉi tiu vortaro, kompare kun la tro pufaj 16 780 ( inter kiuj multaj ne uzataj en la praktiko ) kiuj troviĝas en PIV.  Multaj estas terminoj el diversaj apartaj fakoj; por ĉiutagaj bezonoj sufiĉas tri-kvar mil radikoj.  Mi tamen enprenis ĉ. 150 radikojn ne listigitajn en PIV: preskaŭ ĉiuj el ili estas uzataj en Vikipedio aŭ en aliaj dokumentoj de la Interreto.  Enestas proksimume 22 mil anglaj kapvortoj. 

Por la nomoj de britaj birdoj mi akceptis la rekomendojn de Pilger en Komunlingvaj nomoj de Eŭropaj birdoj.  Mi volas mencii ankaŭ kiel tre utila ( pri diversaj aferoj ) mi trovis la Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto de Erich-Dieter Krause.  Kompreneble mi utiligis ankaŭ multajn aliajn Esperanto-vortarojn, interalie la retealireblajn ( ReVo, Komputeko, Sonja’s ).  Dum dek du monatoj mi aperigis blogon, vortaro-blogo, en kiu mi diskutis demandojn kiujn leviĝis dum la reviziado de la vortaro: koran dankon al la multaj, kiuj lasis tie komentojn. 

  Inter la geografiaj nomoj en la vortaro troviĝas ĉiuj nomoj de sendependaj ŝtatoj kaj modesta listo da aliaj nomoj.  Ili konformas al la Listo de Rekomendataj Landnomoj aprobita de la Akademio de Esperanto en la jaro 2009.  La landnomoj de Esperanto dividiĝas en du grupojn: iuj estas simplaj radikoj, ekz-e Aŭstralio kaj Usono, dum aliaj konsistas el nomo de gento aŭ popolo plus sufikso, ekz-e Anglujo, Hispanujo, Italujo.  Por tiu sufikso mi retenas la klasikan ujo; tiuj, kiuj preferas io ( do ekz-e Anglio ) anstataŭe uzu ĝin. 

John Wells

Londono, novembro 2009

 

 

Mia noto: 前置詞+動詞不定詞

動詞不定形は、前置詞 por  sen  krom  anstataŭ と組み合わせて、副詞句を作ることができます。

 

por -i …  [目的:~するために]

Li klopodas por akiri bonan postenon.  彼は良い地位を得るために骨を折っている。

Mi frapis la pordon por veki lin.  私は彼を起こそうと、戸を叩いた。

[porの独立用法]

porと不定形の組み合わせには、挿入句のような用法があります。

Por diri senkaŝe, mi ne amas vin.  はっきり言って、君は嫌いだ。

Por diri la veron, la krimulo estas mi.  実を言うと、犯人は俺だ。

Li estas, por tiel diri, vivanta vortaro.  彼は、いわゆる生き字引という奴だ。

 

sen -1 …  [排除:~することなしで/~せずに]

Li foriris, sen diri adiaŭon al mi.  彼は別れも告げずに立ち去った。

 

krom -i …  [包含/除外:~するほかに]

Krom riproĉi, li blasfemis al mi.  彼は私を咎めるだけでなく、悪態さえついた。

Ĉu vi ne havas laboron krom manĝi kaj trinki飲んだり食ったりするほかに、何かやることはないのか。

 

anstataŭ -i …  [代替:~する代わりに]

Anstataŭ ĉeesti la kunsidon, li telefakse sendis sian opinion.  会議に出席する代わりに彼はFAXで意見を送ってきた。

引用:藤巻 謙一 著『まるごとエスペラント文法』JEI刊